Nadwrażliwość zębów na zimno i ciepło - skąd się bierze i jak ją skutecznie leczyć?

Łyk zimnej wody. Łyżka lodów. Gorąca herbata. Krótki, ostry ból, który przeszywa ząb i równie szybko mija. Nadwrażliwość zębów to jeden z najczęstszych problemów stomatologicznych - i jeden z najczęściej bagatelizowanych. Pacjenci zmieniają pastę na "dla wrażliwych", ból trochę ustępuje i sprawa zamknięta. Tymczasem nadwrażliwość to objaw, nie choroba - i za każdym razem ma konkretną przyczynę.

W gabinecie EBM Dentysta na ul. Mateckiego 19 regularnie przyjmujemy pacjentów z Piątkowa, Podolan i Złotnik, którzy z nadwrażliwością żyją od miesięcy lub lat. Pasta "dla wrażliwych" tłumi ból, ale nie leczy przyczyny. A przyczyna w tym czasie postępuje.

Dlaczego zęby są nadwrażliwe? Mechanizm bólu

Żeby zrozumieć nadwrażliwość, trzeba wiedzieć, jak zbudowany jest ząb. Korona pokryta jest szkliwem - najtwardszą tkanką w ludzkim organizmie, pozbawioną czucia. Pod szkliwem leży zębina - tkanka przeszyta tysiącami mikroskopijnych kanalików (kanaliki zębinowe) biegnących od powierzchni zęba w stronę nerwu.

Gdy szkliwo zostaje ścienione, uszkodzone lub gdy odsłoni się korzeń pozbawiony ochronnego szkliwa - kanaliki zębinowe stają się dostępne dla bodźców zewnętrznych. Zimno, ciepło, słodkie, kwaśne, a nawet podmuch powietrza wprawiają płyn w kanalikach w ruch. Ten ruch drażni nerw. Efekt: ostry, krótki ból.

To tzw. teoria hydrodynamiczna nadwrażliwości zębiny - i to właśnie dlatego ból jest tak charakterystyczny: nagły, przeszywający i szybko ustępujący.

Przyczyna 1 - starcie szkliwa

Szkliwo ściera się przez całe życie - to naturalne. Problem pojawia się, gdy proces jest przyspieszony.

Bruksizm (nawykowe zaciskanie i zgrzytanie zębami) generuje siły wielokrotnie przekraczające normy fizjologiczne. Szkliwo ściera się szybciej, niż organizm jest w stanie je remineralizować. Efekt widać pod mikroskopem: spłaszczone guzki, odsłonięta zębina na krawędziach siecznych.

Dieta wysokokwasowa - napoje gazowane, soki owocowe, energetyki. Kwasy wypłukują minerały ze szkliwa (erozja kwasowa), czyniąc je porowatym i podatnym na ścieranie.

Jeśli nadwrażliwość obejmuje wiele zębów jednocześnie - szczególnie od strony siecznej - myśl o starciu lub erozji jako pierwszej przyczynie.

Przyczyna 2 - recesja dziąseł

Korzeń zęba nie ma szkliwa. Pokryty jest znacznie miększym cementem korzeniowym (cementum), który nie chroni skutecznie przed bodźcami zewnętrznymi. Gdy dziąsło się cofa - z powodu agresywnego szczotkowania, choroby przyzębia lub nieprawidłowego zgryzu - korzeń zostaje odsłonięty.

Nadwrażliwość przy recesji dziąseł jest charakterystyczna: ból pojawia się przy linii dziąsłowej, często przy dotyku szczoteczki lub języka. Jeśli widzisz, że Twoje zęby "wydłużyły się" - to sygnał, że dziąsło się cofnęło.

Recesji dziąseł poświęciliśmy osobny artykuł - jeśli rozpoznajesz u siebie ten problem, warto go przeczytać.

Przyczyna 3 - próchnica i nieszczelne wypełnienia

Ubytek próchnicowy to otwarta droga do zębiny. Ból od zimna i ciepła przy konkretnym zębie - szczególnie jeśli jest ostry i krótki - może być pierwszym sygnałem próchnicy, zanim jeszcze pojawi się widoczna dziura czy ból samoistny.

Nieszczelne wypełnienia to osobny problem. Stara plomba, która straciła szczelność na brzegach, wpuszcza bodźce termiczne bezpośrednio do zębiny. Pacjent czuje ból "przy plombie", nie rozumiejąc dlaczego - skoro ząb był już leczony. Pod mikroskopem stomatologicznym nieszczelność jest widoczna, gołym okiem często nie.

Przyczyna 4 - agresywne wybielanie domowe

Środki wybielające - szczególnie stosowane bez nadzoru stomatologa i w zbyt wysokim stężeniu - czasowo zwiększają przepuszczalność szkliwa. Kanaliki zębinowe stają się bardziej reaktywne na bodźce termiczne.

Nadwrażliwość po wybielaniu domowym jest zazwyczaj przejściowa - ustępuje po kilku dniach. Jeśli jednak trwa dłużej lub narasta, to sygnał, że szkliwo było już osłabione przed zabiegiem i wybielanie przyspieszyło proces. Pisaliśmy o tym w artykule o bezpiecznych metodach wybielania.

Przyczyna 5 - pęknięcia zębów

Mikrospękania szkliwa (craze lines) to płytkie, niewidoczne gołym okiem pęknięcia powierzchniowe - często efekt bruksizmu, gryzienia twardych przedmiotów lub nagłych zmian temperatury (gorąca kawa zaraz po lodach). Nie wymagają leczenia.

Głębsze pęknięcia zęba to inna historia. Przebiegają przez szkliwo w głąb zębiny, a czasem aż do miazgi. Ból jest charakterystyczny: pojawia się przy zgryzaniu i przy zmianie temperatury, ale jest trudny do zlokalizowania - pacjent często nie wie, który ząb boli.

Pod mikroskopem stomatologicznym pęknięcia zębiny są widoczne. Bez powiększenia - często nie.

Jak leczy się nadwrażliwość zębów?

Leczenie zawsze zaczyna się od diagnozy przyczyny - nie od objawu.

Remineralizacja szkliwa - przy wczesnym starciu lub erozji stosujemy preparaty z hydroksyapatytem lub wysokim stężeniem fluoru. Wzmacniają strukturę szkliwa i zmniejszają przepuszczalność kanalików zębinowych.

Lakowanie kanalików - profesjonalne preparaty uszczelniające ( lakiery fluorowe) nakładane bezpośrednio na wrażliwe powierzchnie. Efekt szybszy niż przy pastach, trwalszy niż domowe środki.

Leczenie przyczynowe - próchnica wymaga wypełnienia, nieszczelna plomba - wymiany, recesja - oceny periodontologicznej, bruksizm - szyny relaksacyjnej. Bez usunięcia przyczyny nadwrażliwość wróci.

Leczenie kanałowe - ostateczność, gdy bodźce termiczne powodują długotrwały ból, który nie ustępuje po usunięciu bodźca. To sygnał, że miazga jest już zaangażowana w proces zapalny.

Dlaczego EBM Dentysta?

Nadwrażliwość zębów wymaga diagnozy, która znajdzie przyczynę - nie tylko uśmierzy objaw. W gabinecie przy ul. Mateckiego 19 na Piątkowie oceniamy stan szkliwa i zębiny pod mikroskopem stomatologicznym, wykrywamy pęknięcia i nieszczelne wypełnienia niewidoczne gołym okiem, a diagnostyka CBCT pozwala ocenić stan miazgi i tkanek okołowierzchołkowych, gdy ból jest głęboki i trudny do zlokalizowania.

Rejestracja telefonicznie lub przez ebm-dentysta.pl.